Inwestowanie. Pięć rzeczy, które powinieneś wiedzieć, zanim zaczniesz inwestować.
Chcę opowiedzieć o 5 rzeczach, które uważam za ważne, zanim zaczniesz inwestować. To nie są porady inwestycyjne — mówię o tym, na co sam patrzę i czego sam się nauczyłem.
Inwestowanie: jak zacząć?
Od lat zastanawiam się nad tym, dlaczego tak dużo osób bierze kredyty, a tak mało osób inwestuje. Ktoś może odpowiedzieć: „Marcin, po prostu ludzie nie mają pieniędzy, więc nie inwestują”. W dużej części to jest to, co mamy w naszych głowach. Nie musisz od razu inwestować dużych kwot. Możesz regularnie oszczędzać. Ktoś mówi: „Na lokatach i tak jest mały procent”.
Zacytuję tutaj Kamilę Rowińską, która mówi: „No tak, lepszy mały procent na lokacie niż duże w kredycie”. Jak dla mnie bardzo fajne porównanie i zgadzam się, że często te inwestycje nie są na wysoki procent. Po prostu lepiej mieć swoją inwestycję na niski procent niż dług na wysoki.
Przechodząc już do tych 5 informacji, które chcę przekazać:
- miej wyznaczone cele;
- bądź cierpliwy;
- bądź pokorny;
- nie bądź leniwy;
- nie zakochuj się w inwestycji.
1. Miej wyznaczone cele
Od wielu rzeczy zależy to, co będzie dla Ciebie dobrą inwestycją. W serii „Inwestowanie” opowiadam o różnych możliwościach inwestowania i o tym, na co należy zwrócić uwagę — trzeba wziąć wiele czynników pod uwagę. W jakim jesteś wieku? Jakie są Twoje cele inwestycyjne? Jaką kwotę chcesz zainwestować? Czy będzie to regularne oszczędzanie? Jednorazowo? Będziesz potrzebować dostępu do tych pieniędzy przez jakiś określony czas, czy też nie? Czy będziesz potrzebować zainwestować na dużo dłuższy czas?
To są pytania, które należy sobie zadać, i trzeba wyznaczyć konkretne cele. Tak jak przy robieniu jakiegoś projektu, przy tworzeniu firmy — warto wiedzieć, do czego dążymy. Szczególnie w grze na giełdzie czy w kryptowalutach warto sobie wyznaczyć cele. Zarówno te pozytywne, jak i negatywne. Stop lossy, kiedy akcje mają się same sprzedać, przy jakiej stracie. Jaką stratę też akceptujesz? Nagle teraz mówię: „Jak to? Przy inwestycji stratę?”. Musisz wiedzieć, że te pieniądze być może stracisz. Zależy, w co zainwestujesz. Mamy krachy, które były na rynkach nieruchomości. Jeżeli ktoś podchodził do tematu spekulacyjnie, to potrafił po kilkadziesiąt procent tracić. Obrońcy tego mogą powiedzieć: „Jasne, Marcin. Popatrz, że teraz są jeszcze droższe. Wystarczyło przetrzymać”. Pytanie, czy wszyscy mogli przetrzymać. To jest znowu pytanie dla Ciebie: w jaki sposób inwestujesz? Czy spekulujesz, czy rzeczywiście inwestujesz? Czy możesz sobie pozwolić?
Napisz sobie czarny scenariusz i wyznacz sobie cele związane z daną inwestycją.
2. Bądź cierpliwy
To jest bardzo ważna cecha. Być może będzie od Ciebie wymagana cierpliwość w danej inwestycji. To będzie wprost wynikało z celów tej inwestycji — czy możesz sobie pozwolić na tę cierpliwość. Jeżeli nie, ciężko nazwać to inwestycją.
Może jestem zbyt szczery w tych tematach. Może to się wielu osobom nie podobać. Dostałem kiedyś taki feedback: „Marcin, podcinasz skrzydła”. Nie to jest moim celem. Natomiast wolę podciąć Ci skrzydła, niż żebyś stracił pieniądze, spekulując. Mówisz: „Pożyczyłem od kogoś na wysoki procent, żeby zainwestować”. Kurczę pieczone! Zastanów się nad tym, czy to jest dobre rozwiązanie. Fajnie, że już wzbudziłeś w kimś zaufanie, ale inwestuj pieniądze, które masz. Traktuj to jak inwestycję, nie jak spekulację!
3. Bądź pokorny
Trzeba bardzo dużo pokory, żeby nie zakochiwać się w danej inwestycji. To będzie ostatni punkt. Jeżeli chodzi o pokorę — jeżeli raz coś Ci wyszło, to jeszcze nie jest reguła. Raz na czymś zarobiłeś i to nie znaczy, że teraz cały czas zawsze będziesz na tym super zarabiał.
Prowadząc biuro kredytowe, miałem doprowadzić do pewnej transakcji. Mówiąc o tym, uprzedzę i powiem, że do niej nie doszło. Na finansowaniu pod zastaw nieruchomości miałem zarobić 50 tysięcy złotych. Wtedy dla mnie niewyobrażalne pieniądze. Przedstawiłem cały mój biznes, mówię: „Nie od dzisiaj robię tylko takie transakcje! Tylko takich klientów szukam — biznesowych, oddłużeń, nieruchomości, trudne finansowanie. Takich będę szukał, w tym się specjalizuję, w tym są pieniądze”.
Już się zakochałem w tej jednej transakcji. W tym, że teraz zmieniam cały model biznesowy, mimo że jeszcze do niej nie doszło. Mimo że jeszcze nie zarobiłem, ale te pieniądze, które widziałem, te dolary… To mnie zaślepiło. Prawda jest taka, że po pierwsze: nie doszło do jednej transakcji. Nawet gdyby doszło, byłoby bardzo ciężko to powtórzyć na taką skalę. Wróciłem do mojego klasycznego, standardowego modelu biznesowego. To jest ważne, żeby nie wpaść w syndrom Boga. Nawet chyba dobrze, że nie doszło do tej transakcji, bo prawdopodobnie rzuciłbym wszystkie siły na to, żeby robić same takie transakcje. Jeżeli coś Ci wyjdzie — fajnie. Ale podchodź z pokorą do tego tematu.
4. Nie bądź leniwy
Musisz wszystko sprawdzać. Zadaj sobie ten trud i sprawdź kolejną inwestycję. Sprawdź to. Zastanów się, czy to jest dobre. Skąd się biorą zyski w danej inwestycji, w danej firmie? Jakie jest podłoże danego biznesu czy inwestycji? Skąd się biorą te rzeczy? Zadaj sobie ten trud pracy. Sprawdź daną inwestycję, nawet jeżeli już od lat inwestujesz i masz doświadczenie. Każda kolejna inwestycja powinna być przez Ciebie sprawdzona. Powinieneś popatrzeć, kto stoi za tym biznesem. Jaką ktoś ma motywację? Dlaczego akurat ta firma, ta instytucja czy ten instrument finansowy powinien zarabiać?
5. Nie zakochuj się w inwestycji
Miłość zostaw dla swojej drugiej połówki, dla swoich dzieci, dla swojej rodziny. Jeżeli chodzi o inwestowanie — czy to na giełdzie, czy w złoto, czy w nieruchomości, czy w obligacje, czy w różnego rodzaju inne inwestycje — nie zakochuj się w tej inwestycji!
Widzę, jak ludzie naprawdę zakochują się w jednym rodzaju inwestycji i nie dadzą sobie nic powiedzieć. Przekonują innych i są w 100% pewni siebie. Podam Ci taki przykład, który słyszałem.
To jest tak jak na początku związku. Dziewczyna z chłopakiem spotykają się. Dziewczyna gotowała kolacje, wspólnie ją zjedli, mężczyzna po posiłku beknie. W kulturze, w której żyjemy, można uznać, że niekulturalny, źle się zachował. Ta dziewczyna, taka zakochana, mówi: „Smakowało mu, to najważniejsze!”. Puścił bąka. Ona: „No, no! Układ trawienny ma zdrowy!”. Później, kiedy czar pryśnie, po czymś takim mówi: „Co za cham! Burak! Prostak!”. Ale przecież od początku on był uczciwy w tej relacji.
Zastanów się, czy tak samo nie podchodzisz do inwestycji
Widzę, że po prostu robi się mała sekta, bo coraz więcej osób jest tak zakochanych w nieruchomościach. Większość moich nieruchomości została sprzedana. Kiedy rozmawiam z nowymi osobami po szkoleniach na tym rynku, to oni mówią: „Marcin, Ty szukać nie potrafisz”. Pewnie mają trochę racji. Czekam na wyniki. Może zbierasz doświadczenie. A może po prostu należy się odkochać z tego konkretnego jednego modelu biznesowego. Gdybym szedł w zaparte w jeden model biznesowy, który robiłem gdzieś na początku swojej kariery, to dawno nie miałbym żadnego biznesu.
Jako inwestor powinieneś patrzeć na to, co się dzieje na rynku i co się dzieje w swoich inwestycjach. Na giełdzie tak samo. Nie możesz zakochiwać się w jednej spółce, w którą inwestujesz.
Jak chodziłem do liceum, potrafiłem sobie dwójkę postawić na jakieś mecze sportowe i mówić: „Zarobię tam te trzy dychy czy nie zarobię”. Kojarzę graczy, którzy zawsze stawiali na jakąś drużynę i nawet wiedzieli, ile ta drużyna dla nich zarobiła. Wszyscy mówili: „Stary, przecież oni przegrają! Nie mają szans!”. Ale nie… Oni dla mnie już zarobili 5 tysięcy, a tysiaka na nich stawiał. Oczywiście przegrywał to jeden, drugi, piąty. Zakochiwali się w tym, co ta drużyna im dała w pewnym momencie, bo na nią postawili.
Pieniądze idą od osób aktywnych do cierpliwych
Warren Buffett mówi o tym, że pieniądze idą od osób aktywnych do cierpliwych. Mówił o tym, żeby cierpliwie czekać na te pieniądze, aż zarobimy. Nie tak, żeby ciągle skakać z kwiatka na kwiatek. Nie uciekać, nie skakać.
Z drugiej strony nie możemy patrzeć ciągle na to, że coś rosło już przez lata i wszyscy teraz zaczynają w to inwestować. Tam, gdzie wszyscy idą, powinniśmy się trzy razy zastanowić, czy to jeszcze jest dobra inwestycja. Jak wiemy, przez ostatnie lata była dobrą inwestycją. Pytanie, czy ci, którzy weszli w to jakiś czas temu, dzisiaj nie zaczynają z tej inwestycji wychodzić.
Mam bardzo fajny cytat: „Nie najsilniejsze jednostki przetrwają w czasie ewolucji. Ale te, które potrafią się najlepiej dostosować w panujących warunkach”.
To jest bardzo fajne. To jest tak, że my musimy grać na tyle, na ile przeciwnik nam pozwala. Rolą inwestora nie jest przekonywać innych do swojej racji. Rolą inwestora jest być skutecznym, dużo słuchać, obserwować i dostosować się do tego, co dzieje się na rynku inwestycji. Wybierać dla siebie w danym momencie najlepsze inwestycje.
Ludzie są coraz bardziej świadomi
Byłem parę tygodni temu na bardzo fajnym spotkaniu, gdzie dotychczas wszyscy mnie pytali: „Marcin, jeżeli chodzi o tę inwestycję. My jesteśmy po szkoleniu takiej i takiej osoby, w te nieruchomości”. Trzymam kciuki! Działałem jakiś czas w nieruchomościach. Teraz trochę odpuszczam, ale mówię, że trzymam kciuki. Tym razem od pięciu na kilkanaście osób dostałem pytanie: „Jeżeli nie nieruchomości, to co?”. Mówię: „Wow! Coś się zaczyna zmieniać”. Ludzie zaczynają widzieć. Inwestowanie to temat rzeka.
Ludzie zaczynają widzieć pewne trendy, co dla mnie jest dobrą wiadomością. Widzę, że gdzieś taka odwilż się robi. Kilka osób, z którymi pewnie jeszcze rok temu nie miałbym o czym rozmawiać, teraz zaczyna widzieć te rzeczy. Zaczynają sprawdzać, wysłuchują prezentacji, zadają bardzo mądre pytania. Po prostu zaczynają inwestować, co mnie oczywiście bardzo cieszy.
To nie są porady inwestycyjne
Nie mówię Ci, w co masz włożyć pieniądze, i niczego Ci nie obiecuję. Te pięć rzeczy to są cechy, a nie produkty: cel, cierpliwość, pokora, brak lenistwa i brak zakochania. Resztę musisz policzyć sam, na własnych liczbach i na własnym ryzyku.
Chcesz przejść przez to z kimś, kto takie decyzje podejmuje na własnym majątku i pokazuje je od kuchni? Zajrzyj do Rocznego Mentoringu z Marcinem Kokoszką.


